Avrupa’da sıcak, kuru ve rüzgarlı hava koşulları orman yangınlarının devasa afetlere dönüşmesine neden oluyor. Karbon kirliliğinin küresel sıcaklıkları yükseltmesiyle birlikte bu tür koşulların daha geniş bir alanı etkilemesi bekleniyor. Araştırmacılar, en iyi iklim senaryosunda bile orman yangınlarının yüzde 39 artacağını öngörüyor.
Küresel ısınmanın sanayi öncesi seviyelerin 3,6 derece üzerine çıktığı en kötü senaryoda ise yanan alanların miktarının yaklaşık üç katına çıkacağı modelleniyor. Çalışma, yangın yönetimindeki iyileştirmelerin bu artışları yüzde 70’ten fazla dizginleyebileceğini ancak tamamen ortadan kaldıramayacağını vurguluyor.
Potsdam İklim Etki Araştırmaları Enstitüsü (PIK) ekosistem araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Maik Billing, yangın yönetimine yapılan yatırımların belirli bir sınıra kadar yardımcı olabileceğini belirtti. Billing, “Yüksek emisyon yolunda ilerlemeye devam edersek yanan alanlarda yine de güçlü artışlar göreceğiz. Yangın yönetimi iklim krizini azaltmanın yerini tutamaz” değerlendirmesini yaptı.
Araştırma, Fransa, İspanya, İtalya, Hırvatistan ve Yunanistan gibi ülkelerde haftalarca süren yangınların ardından İngiltere, Belçika ve Almanya gibi Kuzey Avrupa ülkelerini de etkileyen büyük yangınların yaşandığı bir dönemde yayımlandı.
Avrupa Orman Yangını Bilgi Sistemi verilerine göre, AB genelinde bu yangın sezonu 2025 ve 2022’den sonra en kötü üçüncü sezon olma yolunda ilerliyor. Şu ana kadar 600 bin hektardan fazla alan yanmış durumda ve Belçika, Fransa ile Slovakya’da yılın bu dönemi için rekor seviyelere ulaşıldı.
Araştırmacılar, 2070-2100 yılları arasındaki yıllık yanan alan projeksiyonlarını 2000-2030 dönemiyle karşılaştırdı. Yangın iklimindeki artışın bu değişimin en büyük sürücüsü olduğunu saptadılar. Küresel ısınmanın 1,8 derece ile sınırlandırıldığı iyimser senaryoda bazı bölgelerde yangın ikliminde hafif artışlar görülürken, diğerlerinde az değişim yaşandı.
Ancak yüzyılın sonuna kadar 3,6 derecelik ısınmanın öngörüldüğü kötümser senaryoda, hemen hemen tüm Avrupa genelinde yangın ikliminin sürekli kötüleştiği tespit edildi. Bilim insanları mevcut politikaların yüzyılın sonuna kadar yaklaşık 2,6 derecelik bir küresel ısınmayla sonuçlanmasını bekliyor.
İkinci bir model kullanan araştırmacılar, yangınla mücadele çabalarını günümüz seviyesinde sabitlemeye kıyasla, söndürme imkanlarındaki sürekli iyileşmelerin kötüleşen yangın ikliminin etkilerini yumuşatabileceğini ve daha serin senaryoda yanan alanı yüzde 92 oranında azaltabileceğini buldu.
1980’lerden bu yana yangın söndürme kabiliyetlerindeki gelişmelerin Güney Avrupa’daki yangın sayısını ve yanan alanı azalttığı bilinse de, küçük yangınların bile kararlılıkla söndürülmesinin paradoksal olarak kalan bitki örtüsü yakıt yükünü artırdığı belirtiliyor. Bu durum, koşullar uygun olduğunda yangınların aşırı seviyelere ulaşmasına ve daha az sayıda ancak daha şiddetli yangınların çıkmasına neden oluyor.
İspanya’daki Lleida Üniversitesi’nden orman mühendisi Víctor Resco de Dios, orman yangınlarının küresel ısınma yaşanmasaydı bu kadar kötüleşmeyeceğini ve peyzaj yapısının daha küçük orman alanlarından oluşması halinde etkilerin büyük ölçüde hafifletilmiş olacağını ifade etti.
