Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) Türkiye-ABD İş Konseyi (TAİK) tarafından düzenlenen 19. Türkiye Yatırım Konferansı’nda Türkiye’nin 2040 enerji stratejisini ve yatırım hedeflerini paylaştı. Bayraktar, küresel ve bölgesel enerji güvenliği endişelerinin arttığı bir dönemde, Türkiye’nin enerji alanındaki yol haritasını detaylandırdı.
Bakan Bayraktar, Türkiye’nin enerji stratejisinin talep, bağımlılık ve karbonsuzlaşma olmak üzere üç ana başlık üzerine kurulu olduğunu belirtti. Ülkenin enerji talebindeki sürekli artışın, büyüyen ve yatırım yapılabilir bir pazar olduğunu gösterdiğini söyledi. Bu artışın nüfus, şehirleşme, ekonomik büyüme ve sanayileşmenin yanı sıra yapay zeka odaklı veri merkezleri, elektrikli mobilite gibi yeni faktörlerden kaynaklandığını vurguladı. Türkiye’nin enerji ithalatına bağımlılığının yaklaşık 70-80 milyar dolar yıllık maliyetle temel sorunlardan biri olduğunu belirten Bayraktar, bu bağımlılığın azaltılmasının temel hedeflerden biri olduğunu ifade etti. Ayrıca, Türkiye’nin 2053’te karbon nötr ekonomi hedefi doğrultusunda enerji dönüşümünü sürdürdüğünü kaydetti.
Türkiye’nin 2040 enerji gündemini kapsayan ve “Türkiye için Yeni Enerji Mimarisi” veya “Vizyon 2040” olarak adlandırılan programın Ekim sonu veya Kasım başında açıklanacağını bildiren Bayraktar, bu vizyonun temelinde elektrifikasyonun olduğunu söyledi. “Yani Türkiye’yi elektriklendireceğiz” diyen Bayraktar, vizyonun yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, nükleer enerji, petrol ve doğal gaz ile madenler olmak üzere beş temel politika alanından oluşacağını belirtti.
Bayraktar, Türkiye’nin özellikle güneş ve rüzgar enerjisi potansiyeline dikkat çekerek, daha fazla yenilenebilir enerji kapasitesinin devreye alınmasının hedeflendiğini ifade etti. Enerji verimliliği konusunda 2024-2030 Ulusal Enerji Verimliliği Eylem Planı ile yaklaşık 20 milyar dolarlık yatırım ve birincil enerji tüketiminde yüzde 15 azalma hedeflendiğini açıkladı. Nükleer enerjinin karbonsuzlaşma hedefleri açısından önemine değinen Bayraktar, Türkiye’nin büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra küçük modüler reaktörler (SMR) alanında da yatırım ve işbirliği fırsatlarını değerlendirdiğini kaydetti. Petrol ve doğal gazın enerji dönüşümünde önemini koruyacağını, Türkiye’nin arama, üretim ve altyapı yatırımlarını sürdüreceğini belirtti. Madenlerin enerji dönüşümünün temel unsurlarından biri olduğunu vurgulayan Bayraktar, enerji dönüşümü için daha fazla elektrik şebekesi, bağlantı ve altyapı yatırımı gerektiğini ve bunun bakır, kritik mineraller ve nadir toprak elementlerine talebi artıracağını söyledi.
2040 vizyonunda dijitalleşme, altyapı ve bölgesel bağlantıların da yatay politika alanları olarak öne çıktığını belirten Bayraktar, elektrik iletim ve dağıtım şebekeleri için 2035’e kadar sırasıyla en az 30 milyar dolar ve 50 milyar dolarlık yatırım gerektiğini ifade etti. Doğal gaz depolama, yeniden gazlaştırma terminalleri ve boru hatları gibi altyapıların geliştirileceğini söyledi. Türkiye’nin komşu ülkelerle enerji alanında daha fazla bağlantı kurmasının enerji güvenliği ve çeşitlendirme açısından kritik olduğunu vurguladı. Enerji ve maden sektörlerinde 2040’a kadar yapılması planlanan yatırımların toplamının 300 milyar doların üzerine çıkabileceğini belirten Bayraktar, bu yatırımların gerçekleştirilmesinde uluslararası işbirliğinin, özellikle Türkiye ile ABD arasında enerji alanında önemli işbirliği potansiyeli bulunduğunu söyledi.
Kamu şirketlerinin yeniden yapılandırılmasına yönelik çalışmaların da devam ettiğini bildiren Bayraktar, Türkiye Petrolleri, Eti Maden, BOTAŞ, EÜAŞ ve TEİAŞ’ın daha güçlü “ulusal şampiyonlar” haline gelmesini hedeflediklerini belirtti. Türkiye Petrolleri’nin günlük üretim kapasitesini 2035’te 1 milyon varile çıkarmayı ve 2040’ta ülkenin petrol ve doğal gaz talebini tamamen karşılamayı hedeflediklerini açıkladı. EÜAŞ’ın yenilenebilir enerji kapasitesini etkin değerlendirerek Avrupa’nın en büyük yenilenebilir enerji şirketlerinden birini oluşturmayı amaçladıklarını aktardı.
Artan elektrik ihtiyacına dikkat çeken Bayraktar, 2040’a kadar trafiğe çıkacak yaklaşık 16-17 milyon aracın büyük kısmının elektrikli veya hibrit olmasının beklendiğini söyledi. Bu durumun doğal gaz çevrim santralleri, yenilenebilir enerji, nükleer ve SMR’lere olan ihtiyacı artıracağını belirtti. SMR’lere ilişkin yasal düzenlemenin gelecek aylarda TBMM’ye sunulacağını ve 2027’de bu reaktörlerin hayata geçirilmesi için hukuki altyapının güçlendirileceğini kaydetti. Türkiye ile ABD arasındaki enerji ve maden işbirliğinin nükleer enerji, LNG ve doğal gaz, kritik mineraller ve enerji altyapısı alanlarında yoğunlaşabileceğini aktardı.
TAİK Başkanı Murat Özyeğin ise Türkiye’nin enerji dönüşümünün küresel enerji güvenliği açısından da önem taşıdığını vurguladı. Enerji güvenliğinin sadece ülke içinde üretmeye çalışmak anlamına gelmediğini, daha güçlü iletim altyapısı, yüksek depolama kapasitesi, akıllı şebekeler, enerji verimliliği ve komşu ülkelerle bağlantıların önemini dile getirdi.
