Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), 56 ülkeyi kapsayan “Tarımsal Politikaların İzlenmesi ve Değerlendirilmesi” raporunu yayımladı. Rapor, küresel tarım sektörünün artan ekonomik şoklar karşısındaki durumunu ve kamu desteklerini inceliyor. Mısır ve Peru ilk kez rapora dahil edildi.
Raporda, 2025 yılında küresel tarım sektörüne sağlanan toplam kamu desteğinin 950 milyar doları aşarak rekor seviyeye ulaştığı belirtiliyor. Bu artışla birlikte, tarımsal desteklerin üretim değerine oranı 2023’teki yüzde 17,6’dan 2025’te yüzde 19,1’e yükselmiş durumda. Bu durum, sektörde uzun süredir devam eden desteklerin üretime oranındaki düşüş eğilimini tersine çeviriyor.
Gelişmekte olan ekonomilerde tarımsal desteklerdeki artışın temel nedeninin piyasa fiyatı desteklerinden kaynaklandığı kaydediliyor. OECD ülkelerinde ise afetler nedeniyle sağlanan olağanüstü yardımların bütçe ödemelerinde öne çıktığı ifade ediliyor. Ancak, tarımsal desteklerin önemli bir bölümünün piyasa fiyatlarını değiştiren politikalara dayanmaya devam ettiği ve bu uygulamaların çiftçilerin değişen koşullara uyumunu sınırlayabildiği vurgulanıyor.
Raporda, 2023-2025 döneminde incelenen ülkelerde bireysel çiftçilere sağlanan yıllık ortalama desteğin 661 milyar dolar olduğu belirtiliyor. Gelişmekte olan ekonomilerin hem tarımsal üretim hem de destekleme politikalarındaki ağırlığının arttığına dikkat çekiliyor. Bu ülkeler, yurt içi fiyatları artıran veya azaltan politikalara daha fazla başvurarak tarımsal üretim sistemlerinin esnekliğini ve şoklara uyum kapasitesini zayıflatabiliyor.
OECD raporu, tarımsal destekleme politikalarının tüketiciler üzerindeki maliyetine de değiniyor. Birçok ülkede uygulanan bu politikalar, bazı ürünlerin yurt içi fiyatlarını uluslararası fiyatların üzerine çıkarıyor. Bu durum, tüketicilerin satın alma gücünü olumsuz etkiliyor. Ayrıca, 2023-2025 döneminde tarım sektörüne sağlanan toplam desteklerin yaklaşık yarısının, üretim ve ticaret üzerinde bozucu etkiye sahip destekleme yöntemlerinden oluştuğu belirtiliyor.
Raporda, tarım sektörünün dayanıklılığını artırmak ve sürdürülebilir verimlilik büyümesini desteklemek için gerekli kamu yatırımlarının sektörün dönüşüm ihtiyacına ayak uyduramadığı ifade ediliyor. Tarımsal altyapı, araştırma-geliştirme ve inovasyonu kapsayan genel hizmetlere yönelik kamu harcamalarının yıllık ortalama 118 milyar dolar olduğu kaydediliyor. Tarım sektörünün karşı karşıya bulunduğu riskler, daha öngörülebilir, uzun vadeli ve dayanıklılığı artırmaya yönelik politikaları zorunlu kılıyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması gibi jeopolitik gelişmelerin tarımsal girdiler ve ürün piyasaları üzerinde ek baskı oluşturduğu belirtiliyor. 2025-2026 döneminde aşırı hava olayları ve doğal afetlere karşı 30’dan fazla acil politika müdahalesi tespit ediliyor. Tarımsal desteklerin çevresel hedeflerle ilişkisinin sınırlı kaldığı raporda, desteklerin üretim ve fiyatlarla bağlantılı, piyasalarda bozulmaya yol açabilecek uygulamalardan daha hedefli politikalara kaydırılması öneriliyor. İnovasyon, bilgi sistemleri, tarımsal altyapı ve risk yönetimine yönelik yatırımların artırılması, desteklerin ölçülebilir çevresel sonuçlarla daha güçlü biçimde ilişkilendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Reklam & İşbirliği: [email protected]