New York Times (NYT), İsrail ordusunun Lübnan topraklarında yürüttüğü çatışmalarda yoğun nüfuslu bölgelere beyaz fosfor bombası kullandığına dair görsel kanıtları doğruladı. En son 30 Mayıs’ta Nebatiye şehrinde tespit edilen bu saldırıların uluslararası savaş hukukunu ihlal edebileceği belirtiliyor.
NYT tarafından doğrulanan sosyal medya görüntülerinde, 30 Mayıs’ta yaklaşık 40 bin nüfuslu Nebatiye’de İsrail ordusunun Beaufort Kalesi’ni ele geçirdiği sırada beyaz fosfor bombasının belirgin duman izleri kaydedildi. Bu görüntüler, maddenin kullanımına dair somut kanıtlar sunuyor.
Gazetenin haberinde, İsrail ile Hizbullah arasında mart ayında yeniden başlayan çatışmalar sonrasında sahil kenti Sur ile El-Kuleyha, Hıyam ve Yohmor kasabaları yakınlarında da beyaz fosfor kullanıldığı ortaya konuldu. Bu durum, kullanımın geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösteriyor.
Beyaz fosfor havaya maruz kaldığında kendiliğinden tutuşur ve söndürülmesi oldukça zordur. Ordular genellikle yangın çıkarmak ve duman perdesi oluşturmak için bu maddeyi kullanır. Ancak, sivillere karşı veya sivillerin yaşadığı bir bölgede kasıtlı olarak kullanılması uluslararası savaş hukukunu ihlal eder.
Lübnan’ın dört ayrı bölgesinde beyaz fosfor kullanımıyla ilgili koordinatları belirten NYT, İsrail’e konuyla ilgili sorular yöneltti. Ancak İsrail’den bu sorulara henüz bir yanıt alınamadı. Görüntüler, havada patlayan top mermilerinin aşağı doğru yanan beyaz fosfor akıntıları yaydığını gösteriyor; bu durum İsrail’in daha önce Amerikan M825A1 mermilerini kullanmasıyla tutarlılık arz ediyor.
Anadolu Ajansının (AA) Aralık 2023’te yayımladığı “Kanıt” kitabı, İsrail’in Gazze’de sivil yerleşim yerlerinde beyaz fosforlu bomba kullandığını fotoğraflar ve delillerle belgelemişti. AA foto muhabirlerinin kaydettiği bu görsellerin, 2024’te İngiltere’de açılan soruşturmalarda delil olarak kullanılacağı bildirilmişti.
İnsan Hakları İzleme Örgütünün 2024 tarihli bir raporu, bu tür mühimmatın Lübnan’da yaygın olarak kullanıldığını belgeledi. Rapor, bu tür kullanımların gerekliliğini sorgulayarak İsrail ordusunun 2024’te kullandığı bildirilen M150 mühimmatı gibi daha güvenli alternatiflerin bulunduğuna dikkat çekti.
Uluslararası haber organları, İsrail’in 2009’da Gazze’de ve 1982-2006 dönemindeki Lübnan çatışmalarında da beyaz fosfor kullandığını aktarmıştı. Ekim 2023 sonrasında İsrail ordusunun Lübnan’a aynı bombayı 200’den fazla kez attığı bilgileri de yer almıştı.
Lübnan hükümeti, Ekim 2023’ten bu yana İsrail’in beyaz fosfor kullanımına ilişkin endişelerini Birleşmiş Milletler (BM) ve BM Güvenlik Konseyi’ne dört mektupla iletti. Konsey’e iletilen 3 Temmuz 2024 tarihli mektupta, hükümet verilerine göre Lübnan’ın güneyinde beyaz fosfor kullanımı sonucu 600’den fazla yangın çıktığı belirtildi.
Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) göre, beyaz fosfor etle temas ettiğinde ciddi yanıklara neden olur. Ayrıca solunması halinde solunum ve göz yaralanmalarına da yol açabilen tehlikeli bir maddedir.
